EUDCA

Michael Winterson, Secretaris-Generaal van de European Data Centre Association (EUDCA), ziet water evolueren van een operationele parameter naar een fundamenteel ontwerpprincipe: “Waterbeheer zal bepalend zijn voor de manier waarop datacenters worden gebouwd.”

In grote delen van Centraal- en Zuid-Europa zet waterschaarste vandaag al druk op beleid, vergunningen en investeringsbeslissingen. En terwijl datavolumes blijven exploderen en AI-workloads almaar meer koelcapaciteit vragen, zal die druk alleen maar toenemen. De impact is groot. Ontwerpkeuzes, koeltechnologieën en locatiebeslissingen zullen steeds sterker gestuurd worden door waterbeperkingen.

Volgens Winterson tonen bedrijven zoals LCL, die vroeg investeerden in gesloten koelcircuits, hoe vooruitziende keuzes vandaag anticiperen op de standaarden van morgen. “De grote vraag voor de sector is nu hoe we die oplossingen kunnen opschalen, zowel voor nieuwe als bestaande infrastructuur,” zegt hij.

Waarom ligt waterverbruik in datacenters steeds meer onder een vergrootglas?

“Die evolutie is al enkele jaren bezig. Toen de Europese Commissie haar agenda ‘Fit for the Digital Age’ lanceerde, werd digitale groei meteen gekoppeld aan bredere klimaatdoelstellingen. Niet alleen CO₂-uitstoot, maar ook grondstoffen zoals water kwamen daarbij in beeld.

Toen we binnen de CNDCP werkten aan de ondersteuning van de Europese Green Deal, was water stewardship een van de eerste doelstellingen die we vastlegden. We introduceerden een benchmark van 0,4 liter drinkwater per kilowattuur. Dat was toen bijzonder ambitieus — en voor veel bestaande datacenters is dat vandaag nog steeds zo.

Wie afhankelijk blijft van klassieke evaporatieve koeling, geraakt moeilijk onder dat niveau. Eigenlijk gaven we daarmee een duidelijk signaal: toekomstige datacenters moeten evolueren weg van die systemen.

De logische alternatieven zijn gesloten koelsystemen, waterrecyclage of het gebruik van niet-drinkbaar water. In de praktijk zien we de sector geleidelijk opschuiven naar ontwerpen waarbij het waterverbruik quasi nihil wordt — of op zijn minst tot een absoluut minimum beperkt blijft.”

Hoe kan de impact op waterverbruik concreet verminderd worden?

“Er zijn drie belangrijke hefbomen. Ten eerste: gesloten koelsystemen waarbij geen drinkwater meer nodig is voor koeling. Ten tweede: water recycleren binnen het datacenter zelf. En ten derde: gebruikmaken van industrieel of niet-potabel water — inclusief water dat hergebruikt wordt binnen industriële ecosystemen — in plaats van drinkwater.

Een basisprincipe daarbij is eenvoudig: als je water gebruikt, gebruik dan regenwater, grijs water of water afkomstig uit andere industriële processen. Daar ligt vandaag nog enorm veel onbenut potentieel in Europa.”

Daarvoor is infrastructuur nodig buiten het datacenter zelf. Wat ontbreekt vandaag?

“Wat ontbreekt, is een bredere ecosysteemaanpak. In veel delen van de wereld zijn industriële watersystemen standaard. In Europa blijven ze eerder uitzonderlijk.

Wij geloven dat er veel meer ingezet moet worden op lokale of regionale systemen waarbij water tussen verschillende gebruikers kan worden hergebruikt, bijvoorbeeld binnen industriële zones.”

Zullen strengere normen de transitie versnellen?

“De normen zullen strenger worden. Eigenlijk gebeurt dat vandaag al. Voor nieuwe datacenters wordt dat een belangrijke driver. Als je vooraf weet wat de verwachtingen zijn, ontwerp je daar ook op.

De grootste uitdaging blijft echter het bestaande patrimonium. Oudere datacenters retrofitten is complex én duur. Daar kunnen incentives een belangrijke rol spelen.”

Europa plant een sterke uitbreiding van datacentercapaciteit. Wat betekent dat voor dit debat?

“Dat verandert de situatie fundamenteel. Als Europa zijn datacentercapaciteit effectief verdrievoudigt zoals gepland, zal het merendeel daarvan nieuwe infrastructuur zijn.

De grootste opportuniteit ligt dus in ervoor te zorgen dat alle nieuwe projecten van bij de start aan hoge standaarden voldoen. Tegelijk mogen we de bestaande datacenters niet vergeten. Maar gezien de schaal van de groei moet de prioriteit liggen bij het juist bouwen van de toekomst.”

Zijn er trade-offs bij het verminderen van waterverbruik?

“Absoluut, en die zijn belangrijk. Gesloten koelsystemen kunnen bijvoorbeeld meer elektriciteit verbruiken. Als die elektriciteit geproduceerd wordt via waterintensieve methodes, dan is de globale winst beperkt.

Daarom moeten we altijd naar het volledige systeem kijken. Water, energie en CO₂ zijn onlosmakelijk met elkaar verbonden. Je kan het ene niet optimaliseren zonder rekening te houden met het andere.”

Welke technologische evoluties zullen de volgende fase bepalen?

“Een belangrijke trend is de opmars van liquid cooling, vooral gedreven door AI-workloads. Voor high-density computing is die technologie veel efficiënter en doorgaans gebaseerd op gesloten circuits, wat het waterverbruik sterk verlaagt.

De grote uitdaging blijft vandaag de kostprijs. Deze technologieën zijn nog relatief duur, dus schaalvergroting zal cruciaal zijn voor een bredere doorbraak.”

Welke rol moeten beleidsmakers spelen?

“Het probleem is dat we nog te vaak in silo’s denken. Datacenters worden terecht gevraagd hun eigen impact te beperken. Maar we moeten ook kijken naar hoe ze samenwerken met andere sectoren.

Als we evolueren naar een meer circulaire, systeemgerichte aanpak — waarbij water, energie en warmte deel uitmaken van één groter ecosysteem — dan kunnen we veel efficiëntere en duurzamere oplossingen realiseren.”

“Veel datacenters gebruiken enorme hoeveelheden koelwater omdat dat goedkoper is dan energiegedreven koeling. Zo drukken ze hun energiefactuur, maar verhogen ze onzichtbaar de druk op onze watervoorraden.”

Laurens van Reijen, CEO LCL

“Het debat over de juiste prijszetting van water moet dringend gevoerd worden, niet alleen voor landbouw of industrie, maar ook voor de toekomst van onze economie.”

Laurens van Reijen, CEO LCL